# Auteursrecht bij AI-afbeeldingen

[[TOC]]

## Het auteursrechtprobleem bij AI-beelden

Traditioneel auteursrecht beschermt het creatieve werk van een menselijke maker. Een foto die jij maakt, is van jou. Een schilderij dat je maakt, is van jou. Maar wat als een AI het beeld heeft gemaakt op basis van jouw instructies?

Dit is een van de meest actieve juridische vragen van de 21e eeuw, en de antwoorden zijn nog niet volledig uitgewerkt. Dit artikel geeft een overzicht van de stand van zaken in juni 2026, specifiek voor Nederlandse en Europese gebruikers.

:::warn title="Geen juridisch advies"
Dit artikel is informatief en geen juridisch advies. Raadpleeg voor specifieke vragen over intellectueel eigendom een gespecialiseerde jurist.
:::

## Auteursrecht vereist een menselijke maker

Zowel in het Nederlandse auteursrecht (Auteurswet 1912) als in het Europese auteursrecht geldt als basisvereiste dat een werk het resultaat is van menselijke creatieve keuzes. Een AI kan zelf geen auteursrechthouder zijn, omdat het geen rechtssubject is met rechten.

Dit betekent in de praktijk:

- Een puur door AI gegenereerde afbeelding heeft in principe geen auteursrechthouder.
- Er is geen bescherming die anderen verhindert om de afbeelding te kopiëren.
- Maar omgekeerd kunnen anderen jou er ook niet van weerhouden het beeld te gebruiken.

## Kan een prompt-schrijver auteursrecht claimen?

Of de schrijver van een prompt auteursrecht heeft op de output, hangt af van de mate van creatieve inbreng. Dit is een grijze zone.

Bij een generieke prompt (bijvoorbeeld "een blauwe lucht met wolken") is de kans op auteursrecht klein, omdat er weinig creatieve eigenheid in zit. Bij een complexe, gedetailleerde prompt die compositie, stijl, belichting en sfeer nauwkeurig beschrijft, is de kans groter dat dit als creatieve bijdrage wordt gezien. Toch is dit nog onzeker.

De praktijk is dat auteursrechtkantoren, waaronder het US Copyright Office, puur AI-gegenereerde output systematisch weigeren te registreren. Het Amerikaanse Hooggerechtshof liet in maart 2026 een lagere uitspraak in stand die bevestigt dat werk dat volledig door AI is gemaakt niet registreerbaar is. Alleen de menselijk gemaakte onderdelen van een werk kunnen worden beschermd. In Europa is de rechtspraak nog volop in ontwikkeling.

## Gebruiksvoorwaarden van AI-tools

Ongeacht de abstracte wetgeving bepalen de gebruiksvoorwaarden van de specifieke tool wat je praktisch mag doen. Onderstaande tabel geeft de hoofdlijnen weer in juni 2026. Controleer altijd de actuele voorwaarden, want deze veranderen regelmatig.

| Tool | Wat de voorwaarden regelen |
| --- | --- |
| Google (Imagen, ImageFX, Veo) | Brede licentierechten voor commercieel gebruik, mits je de voorwaarden naleeft. Google behoudt geen eigendom op de output, maar mag output gebruiken om de modellen te verbeteren. |
| Midjourney | Commerciële licentie voor betalende abonnees; gratis gebruikers geven Midjourney zelf een brede licentie terug. |
| Adobe Firefly | Gericht op commercieel veilig gebruik; Adobe stelt dat het model is getraind op gelicentieerde en publiek-domein content. |
| Stability AI (Stable Diffusion) | Complexer door de open modellen; de output-licentie hangt af van het specifieke model en hoe je het inzet. |

Voor Imagen en Veo geldt dus dat je van Google brede commerciële gebruiksrechten krijgt, maar dat je geen auteursrecht in de klassieke zin bezit.

## Trainingsdata en inbreuk

Een aparte juridische vraag is of de AI-modellen zelf inbreuk maken op auteursrecht door te trainen op beschermd materiaal. Hierover lopen in Europa en de VS meerdere rechtszaken.

Voor jou als gebruiker is dit om twee redenen relevant:

1. Bepaalde stijlen zijn mogelijk beïnvloed door beschermd werk van kunstenaars.
2. Toekomstige rechterlijke uitspraken kunnen gevolgen hebben voor de licentierechten die je nu krijgt.

Houd de ontwikkelingen rond de EU AI Act en de uitspraken in auteursrechtzaken tegen AI-bedrijven in de gaten.

## EU AI Act en transparantieverplichting

De transparantieverplichtingen voor AI-gegenereerde content uit artikel 50 van de EU AI Act gaan gelden vanaf 2 augustus 2026:

- Aanbieders van AI-systemen die content genereren moeten de output technisch markeren als AI-gegenereerd, bijvoorbeeld via machineleesbare watermerken zoals SynthID.
- Wie content publiceert die een deepfake is, of AI-gegenereerde teksten over zaken van algemeen belang, moet dat kenbaar maken aan het publiek.

De Europese Commissie werkt aan een Code of Practice met praktische richtlijnen voor het markeren en labelen van AI-content. Als organisatie in de EU ben je verplicht transparant te zijn over het gebruik van AI-gegenereerde beelden in publieke communicatie zodra de relevante bepalingen van kracht zijn.

## Praktische aanbevelingen

:::tip title="Bewaar bewijs en wees transparant"
Documenteer je prompts en label AI-beelden in je eigen archief. Bij twijfel over commerciële inzet of licentieverlening aan derden is juridisch advies de moeite waard.
:::

1. Bewaar je prompts: leg vast welke prompt welke afbeelding heeft opgeleverd. Dit ondersteunt eventuele claims op creatieve eigendom.
2. Controleer de gebruiksvoorwaarden per tool: elke tool heeft andere afspraken.
3. Label AI-beelden intern: markeer in je archief welke beelden AI-gegenereerd zijn.
4. Wees transparant: vermeld in gepubliceerde content dat beelden AI-gegenereerd zijn, zeker bij journalistieke of informatieve publicaties.
5. Raadpleeg een jurist bij twijfel: voor campagnes met hoge zichtbaarheid of bij licentieverlening aan derden is juridisch advies verstandig.

:::faq
### Kan ik AI-afbeeldingen verkopen op stockfotoplatforms?
Dat verschilt sterk per platform. Adobe Stock accepteert AI-gegenereerde beelden onder voorwaarden, met verplichte disclosure bij het uploaden. Getty Images en Shutterstock hanteren juist strikte beperkingen of weigeren AI-content van bijdragers. Controleer altijd het actuele beleid van het platform voordat je iets uploadt.

### Mag ik de stijl van een kunstenaar nabootsen via een prompt?
Een stijl is op zichzelf niet auteursrechtelijk beschermd. Je mag dus een prompt schrijven als "in de stijl van art nouveau" of "in de stijl van impressionisme". Het bij naam noemen van levende kunstenaars is ethisch twijfelachtig, en sommige platforms blokkeren dit.

### Zijn Veo-video's ook niet auteursrechtelijk beschermd?
Dezelfde redenering geldt voor AI-video: puur gegenereerde video heeft in de meeste jurisdicties geen auteursrechthouder. De gebruiksvoorwaarden van Google geven je wel brede commerciële gebruiksrechten.

### Wat gebeurt er als iemand mijn AI-afbeelding kopieert?
Als de afbeelding geen auteursrechthouder heeft, wat meestal het geval is, kun je het kopiëren juridisch lastig tegenhouden. Een SynthID-watermerk bewijst de AI-origine, maar geeft geen juridisch eigendomsrecht.

### Bezit ik het auteursrecht omdat ik betaal voor de AI-tool?
Nee. Een betaald abonnement geeft je doorgaans brede gebruiksrechten via de licentie van de aanbieder, maar dat is iets anders dan auteursrecht. De output blijft in de meeste gevallen zonder auteursrechthouder.

### Geldt de EU AI Act ook voor mijn eigen marketingbeelden?
De labelplicht richt zich vooral op aanbieders van de AI-systemen en op publieke communicatie zoals deepfakes en informatie van algemeen belang. Voor gewone interne of commerciële beelden is transparantie verstandig en soms verplicht, afhankelijk van de context. Volg de definitieve richtlijnen van de Commissie.
:::