# KPI-dashboard bouwen in Looker Studio

[[TOC]]

## KPIs selecteren voordat je begint

Een veelgemaakte fout is meteen beginnen met bouwen. Neem eerst de tijd om te bepalen welke KPIs echt relevant zijn voor de doelgroep van je dashboard.

Gebruik het SMART-framework om KPIs te evalueren:

- **Specifiek**: meet precies één ding.
- **Meetbaar**: beschikbaar in je data.
- **Actueel**: ververst frequent genoeg om bruikbaar te zijn.
- **Relevant**: direct gekoppeld aan een beslissing of actie.
- **Tijdgebonden**: heeft een duidelijke meetperiode.

Beperk je tot vijf primaire KPIs. Als je tien KPIs "allemaal even belangrijk" vindt, heeft niemand focus.

:::info title="Begin bij de gebruiker, niet bij de data"
Interview de uiteindelijke gebruikers van het dashboard voordat je bouwt. Vraag: "Wat is de ene vraag die dit dashboard moet beantwoorden?" en "Welke actie neem je op basis van deze data?" Dat gesprek bespaart je meerdere iteraties.
:::

## Dashboard-structuur voor KPIs

Een beproefde indeling voor een KPI-dashboard bestaat uit vier lagen, van overzicht bovenaan naar detail onderaan.

| Rij | Inhoud | Doel |
| --- | --- | --- |
| 1. Primaire KPIs | Scorecards met grote getallen en een vergelijkingspijl ten opzichte van de vorige periode | In één oogopslag: waar staan we nu? |
| 2. Trendgrafieken | Tijdreeksgrafieken per KPI | Waar komen we vandaan en welke richting gaan we op? |
| 3. Segmentering | Staafdiagrammen of tabellen opgesplitst naar dimensie (regio, product, kanaal) | Welk segment bepaalt de totaalwaarde? |
| 4. Details | Tabel met de onderliggende data | Voor wie dieper wil duiken |

Houd de bovenste rij zo schoon mogelijk. Hoe lager op de pagina, hoe meer detail een lezer mag verwachten.

## Scorecards bouwen met vergelijking

Een scorecard toont de huidige waarde van een KPI prominent, met daaronder een pijl en percentage dat de verandering ten opzichte van een eerdere periode aangeeft.

:::howto title="Scorecard met vergelijkingspijl aanmaken"
1. Voeg een **Scorecard** toe via Een diagram toevoegen, dan Scorecard.
2. Stel de **Statistiek** in op je KPI, bijvoorbeeld Totale omzet.
3. Scroll in het tabblad Instellen naar **Vergelijkingsdatumbereik**.
4. Kies **Vorige periode** of **Voorgaand jaar**.
5. In het tabblad Stijl stel je de **Kleur voor stijging** in op groen voor positieve trends en de **Kleur voor daling** op rood.
6. Draai die kleuren om voor KPIs waar een daling juist goed is, zoals kosten of laadtijd.
7. Zet **Compacte getallen** aan zodat grote aantallen leesbaar blijven, bijvoorbeeld 1,2 mln in plaats van 1.200.000.
:::

:::tip title="Toon voortgang naar een doel"
Een scorecard kan ook de voortgang naar een streefwaarde tonen. Vul in het tabblad Instellen een **Doel** in en zet **Tonen als voortgang** aan. Je krijgt dan een voortgangsbalk in de scorecard die laat zien hoe ver je van het doel zit, zonder dat je een aparte grafiek nodig hebt.
:::

## Kleurcodering voor status

Kleuren maken de status van een KPI direct zichtbaar, zodat lezers geen getallen hoeven te interpreteren. Gebruik een consistent schema:

- **Groen**: op of boven target.
- **Geel of oranje**: binnen een acceptabele afwijking, bijvoorbeeld 90 tot 100 procent van target.
- **Rood**: onder target, actie vereist.

In Looker Studio leg je dit vast met een berekend veld dat de status als tekst teruggeeft:

```sql
CASE
  WHEN Omzet >= Omzet_target THEN "Op target"
  WHEN Omzet >= Omzet_target * 0.9 THEN "Bijna op target"
  ELSE "Onder target"
END
```

Gebruik dit veld vervolgens als dimensie in een tabel of grafiek en wijs per waarde een vaste kleur toe, zodat de status overal hetzelfde oogt.

## Doelen weergeven met bulletgrafieken

Een bulletgrafiek toont de actuele waarde afgezet tegen een doel en optioneel tegen maximaal drie kleurzones (bijvoorbeeld slecht, gemiddeld, goed). Looker Studio heeft hier een ingebouwd grafiektype voor.

:::howto title="Bulletgrafiek met doel instellen"
1. Voeg een grafiek toe via Een diagram toevoegen, dan Bulletgrafiek.
2. Stel de **Statistiek** in op je KPI.
3. Vul bij **Bereik** de grenswaarden van je kleurzones in.
4. Vul bij **Doel** een vaste waarde of een berekend veld in.
5. De staaf laat nu zien hoe ver je van je doel verwijderd bent.
:::

:::warning title="Niet elke doelgroep leest een bulletgrafiek"
Bulletgrafieken zijn krachtig maar minder bekend bij niet-analytische lezers. Gebruik voor een directie liever een scorecard met vergelijkingspijl, en bewaar de bulletgrafiek voor analytische teams die de details willen zien.
:::

## Filterbesturingselementen voor context

Voeg een paar filterbesturingselementen toe zodat lezers de KPIs zelf kunnen segmenteren:

- **Regio of vestiging**: welke afdeling of locatie bekijk je?
- **Product of dienst**: welke productlijn?
- **Datumbereik**: welke periode?

Zet deze filters bovenaan het dashboard, vóór de KPI-scorecards, zodat lezers eerst hun context kiezen en daarna de cijfers zien.

## Trendgrafieken opnemen

Naast een scorecard wil je ook de trend zien. Voeg onder elke scorecard een kleine tijdreeksgrafiek toe met dezelfde statistiek. Houd die compact: verberg de assen en labels en laat alleen de lijn over, een weergave die vaak een sparkline wordt genoemd. In Looker Studio bereik je dit door in het tabblad Stijl de assen uit te zetten en de grafiek klein te maken.

:::faq
### Hoeveel KPIs zijn te veel voor één dashboard?
Meer dan acht primaire KPIs overlaadt de lezer. Moet je er meer tonen, gebruik dan meerdere pagina's: één overzichtspagina met de top vijf en diepere pagina's per categorie.

### Hoe voeg ik een doel-lijn toe aan een tijdreeksgrafiek?
Maak een berekend veld met een vaste waarde, bijvoorbeeld `CAST(100000 AS NUMBER)`. Voeg dit als tweede statistiek toe aan de tijdreeksgrafiek, dan verschijnt het als horizontale lijn. Noem het veld `Target` zodat de legenda duidelijk is.

### Kan ik een melding krijgen als een KPI onder een drempelwaarde zakt?
Ja, met Looker Studio Pro. In de weergavemodus klik je op het belpictogram bij een grafiek, stel je een voorwaarde in en geef je ontvangers en een controlefrequentie op. Je krijgt dan een e-mail van Google zodra de voorwaarde wordt geraakt. Let op: alerts werken op de standaard filterwaarden en ondersteunen geen berekende velden of gecombineerde bronnen. Gebruikers van de gratis versie hebben deze ingebouwde alerts niet en kunnen uitwijken naar Google Sheets met Apps Script of naar BigQuery scheduled queries.

### Mijn scorecard toont de verkeerde aggregatie. Hoe pas ik dat aan?
Klik op de statistiek in het eigenschappenpaneel en verander de aggregatiemethode (Som, Gemiddelde, Tellen, Maximaal of Minimaal). Voor een omzetscorecard kies je Som, voor een gemiddelde orderwaarde kies je Gemiddelde.

### Werkt de vergelijkingspijl ook als mijn datumbereik vast staat?
De vergelijking gebruikt het ingestelde datumbereik van de scorecard. Staat er een vast bereik ingesteld, dan vergelijkt Looker Studio met de periode direct daarvoor of met hetzelfde bereik een jaar eerder, afhankelijk van je keuze bij Vergelijkingsdatumbereik.
:::