# Herschrijfprompts voor toon en stijl [[TOC]] ## Herschrijven met AI AI-modellen zoals Gemini zijn uitstekend in het herschrijven van tekst: aanpassen van toon, verkorten, vereenvoudigen, formeler maken, krachtiger formuleren of in een andere stijl schrijven. Het verschil met schrijfprompts is dat je begint met een bestaande tekst die je wilt aanpassen. Dat geeft je meer controle: de inhoud staat al vast, je stuurt alleen de presentatie. ## Toonaanpassing Een toonaanpassing werkt het beste als je precies benoemt welke richting je op wilt en wat onaangeroerd moet blijven. **Formeler:** `Herschrijf de volgende e-mail in een formele zakelijke toon. Behoud alle inhoud maar vervang informeel taalgebruik door professionele alternatieven. Verwijder al het informele jargon en gebruik volledige zinnen. E-mail: [tekst]` **Informeler:** `Herschrijf de volgende productbeschrijving in een vriendelijke, conversationele toon voor een jonger publiek. Gebruik kortere zinnen, actieve zinnen en spreek de lezer direct aan met jij en jou.` **Empathischer:** `Herschrijf dit afwijzingsbericht zodat het empathischer klinkt. Behoud de kernboodschap (afwijzing) maar erken eerst de inspanning van de ontvanger en eindig met een positieve noot.` :::info title="Geef aan wat behouden moet blijven" Specificeer altijd wat ongewijzigd moet blijven naast de toonaanpassing. De instructie "Behoud alle feiten en links" voorkomt dat het model inhoud weglaat of verandert. ::: ## Stijltransformaties Met een stijltransformatie giet je dezelfde inhoud in een heel ander format. Geef een herkenbaar referentiepunt en de structuur die je verwacht. `Herschrijf de volgende tekst als een TED-talk intro: begin met een verrassende stelling of anekdote, bouw spanning op, eindig met de kernvraag die de talk beantwoordt.` `Herschrijf dit persbericht als een LinkedIn-post. Maximaal 300 woorden, begin met een opvallende openingszin, gebruik witregels voor leesbaarheid, eindig met een call-to-action.` `Herschrijf deze technische documentatie als een gebruiksvriendelijke handleiding voor mensen zonder technische achtergrond. Vermijd jargon, gebruik analogieën en voeg stap-voor-stap instructies toe.` ## Tekst verkorten `Verkort de volgende tekst naar maximaal de helft van de huidige lengte zonder informatie te verliezen die essentieel is voor het begrip. Geef prioriteit aan concrete feiten en verwijder omschrijvingen.` `Schrijf een elevator pitch van 30 seconden (maximaal 75 woorden) op basis van de volgende tekst.` ## Zo schrijf je een goede herschrijfprompt :::howto title="Zo schrijf je een goede herschrijfprompt" 1. **Geef de originele tekst als input.** Plak de volledige tekst die herschreven moet worden. 2. **Specificeer de gewenste toon of stijl.** Bijvoorbeeld formeel, informeel, empathisch of inspirerend. 3. **Definieer de doelgroep.** Voor wie is de herschreven versie bedoeld? 4. **Geef beperkingen mee.** Denk aan maximale lengte, wat behouden moet blijven en verboden elementen. 5. **Vraag om een vergelijking.** Bijvoorbeeld: "Geef aan welke wijzigingen je hebt gemaakt en waarom." ::: ## Actieve versus passieve stem `Herschrijf de volgende tekst zodat alle passieve zinnen worden vervangen door actieve zinnen. Markeer welke zinnen zijn gewijzigd. Tekst: [tekst]` Actieve stem is directer en levendiger. Dit is een veelgebruikte herschrijftaak in zakelijke communicatie. ## Vereenvoudigen `Vereenvoudig de volgende juridische clausule zodat een leek het begrijpt. Gebruik geen vakjargon. Maximaal 50 woorden. Voeg de regel "Wat betekent dit?" toe boven de vereenvoudigde versie.` ## Consistentie en stijlgids Heb je een huisstijl, lever die dan als checklist mee. Het model kan een tekst dan in één keer aan al je regels laten voldoen. `Herschrijf de volgende tekst zodat die voldoet aan onze huisstijl. Schrijf altijd in de jij-vorm. Gebruik bullets in plaats van lange opsommingen in één zin. Vermijd onnodige bijvoeglijke naamwoorden zoals geweldig, fantastisch en uniek. Houd alinea's op maximaal 3 zinnen. Gebruik een actief werkwoord als startwoord bij bullets. Tekst: [tekst]` :::warning title="Controleer of de inhoud klopt" Herschrijfprompts veranderen de presentatie, maar soms ook onbedoeld de inhoud. Controleer altijd of cruciale feiten, links en specifieke termen intact zijn gebleven. ::: ## Praktijkvoorbeeld Stel: je hebt een korte, droge melding voor klanten en je wilt die vriendelijker maken zonder de boodschap te verliezen. Een gerichte prompt levert direct een bruikbaar resultaat. `Herschrijf dit bericht in een warme, geruststellende toon voor klanten. Behoud de feiten (storing opgelost, geen actie nodig) en houd het onder de 60 woorden. Bericht: "De storing van vanmorgen is verholpen. Klanten hoeven niets te doen."` Door de feiten expliciet te noemen en een woordlimiet te geven, voorkom je dat het model de kern aandikt of weglaat. :::tip title="Werk in twee rondes" Vraag eerst om de herschreven tekst, en in een tweede prompt om een korte lijst met wat er is veranderd. Zo zie je in één oogopslag of de aanpassing klopt zonder beide versies regel voor regel te vergelijken. ::: :::faq ### Kan AI een heel document in een andere stijl herschrijven? Ja, als het document in het contextvenster van het model past. Bij zeer lange documenten kun je beter sectie voor sectie herschrijven, dat geeft een consistenter resultaat. ### Hoe herschrijf ik in mijn eigen stijl? Geef een paar voorbeelden van je eigen tekst mee en vraag het model om in die stijl te herschrijven. Deze few-shot aanpak met jouw eigen schrijfwerk als referentie werkt vaak verrassend goed. ### Kan ik AI gebruiken om mijn stijl te analyseren? Ja. Vraag bijvoorbeeld: "Analyseer de volgende tekst op stijlkenmerken zoals gemiddelde zinslengte, veelgebruikte woorden, toon en gebruik van actieve of passieve stem." Die analyse kun je daarna als input voor je schrijfprompts gebruiken. ### Werkt herschrijven ook bij technische teksten? Ja, maar wees voorzichtig. Technische termen mogen niet zo ver worden vereenvoudigd dat ze onjuist worden. Specificeer welke termen exact behouden moeten blijven. ### Waarom verandert het model soms feiten die ik wilde behouden? Omdat het model presentatie en inhoud niet automatisch scheidt. Benoem expliciet wat ongewijzigd moet blijven en controleer het resultaat altijd handmatig op cijfers, namen en links. ::: Herschrijfprompts zijn een krachtig productiviteitsmiddel: je hoeft niet alles vanaf nul te schrijven. Start met een ruwe versie, herschrijf voor stijl, toon en doelgroep met AI, en reviseer daarna handmatig voor nuance en accuratesse.