# Team-retrospectief met Google Workspace

## Wat is een retrospectief?

Een retrospectief (of retro) is een gestructureerde teamsessie waarbij je terugkijkt op een periode (sprint, kwartaal, project) om te leren en te verbeteren. Het is de hoeksteen van agile werken, maar waardevol voor elk team.

De meest bekende retro-formule is "Start, Stop, Doorgaan": wat moeten we starten, wat stoppen, wat doorgaan? Maar er zijn tientallen varianten.

:::info title="Jamboard is gestopt"
Google Jamboard, ooit de populaire keuze voor digitale sticky-notes, is op 31 december 2024 definitief uitgezet. De Jam-bestanden zijn als pdf in Google Drive bewaard, maar je kunt er niet meer in samenwerken. Gebruik voor interactieve oefeningen voortaan Google Slides of een van Google's officiele whiteboard-partners: FigJam, Lucidspark of Miro.
:::

## Een retrospectief opzetten in Workspace

### Voorbereiding

Maak een Docs-sjabloon voor het retrospectief. Voeg de volgende secties toe:

- Datum, team, facilitator
- Wat heeft goed gewerkt? (Doorgaan)
- Wat heeft niet goed gewerkt? (Stoppen)
- Wat willen we proberen? (Starten)
- Actiepunten (Wie, Wat, Wanneer)

Deel het document vooraf met het team zodat iedereen al input kan voorbereiden.

:::howto title="Zo faciliteer je een remote retrospectief"
1. Plan een **Meet-sessie** van 60 tot 90 minuten en deel vooraf het Docs-sjabloon met iedereen.
2. Open de retro met een korte check-in zodat iedereen even aan het woord is geweest.
3. Brainstorm per categorie (5 minuten elk) in **Google Slides** of in een whiteboard-partner als **FigJam** of **Miro**, waar iedereen tegelijk sticky-notes plaatst.
4. Vat de input samen en kopieer de kernpunten terug naar het **Docs-document**.
5. Laat de groep stemmen op de belangrijkste thema's (dot voting in Slides, FigJam of Miro).
6. Formuleer per thema een actiepunt: concreet, met eigenaar en deadline.
7. Zet de actiepunten in **Google Tasks** of een gedeeld **Sheets-actielog**.
:::

## Interactieve oefeningen met Slides

Google Slides biedt een verrassend goede basis voor retro-activiteiten, en blijft volledig binnen Workspace. Maak een slide per categorie met een achtergrondkleur en nodig teamleden uit om tegelijk te typen. In de bewerkmodus kunnen meerdere mensen tegelijk aantekeningen toevoegen op dezelfde slide.

Voor dot voting maak je een slide met de samengevatte thema's. Laat elk teamlid een stip (zoals het teken ●) plaatsen bij de thema's die ze het meest relevant vinden. De thema's met de meeste stippen bespreek je als eerste.

Wil je meer dan een eenvoudige slide, dan zijn FigJam, Lucidspark en Miro de door Google aanbevolen whiteboard-partners. Ze bieden een oneindig canvas, kant-en-klare retro-sjablonen, ingebouwd stemmen en een gratis instapniveau.

:::tip title="Geef stille teamleden ook een stem"
Gebruik de vraag-en-antwoordfunctie in Google Meet (via de zijbalk met activiteiten) voor anonieme input. Zo krijgen teamleden die minder snel iets zeggen in een groep ook ruimte. Verzamel anonieme input eventueel vooraf via een Google Forms-formulier.
:::

## Actiepunten opvolgen

Actiepunten zijn het meest kritische onderdeel van een retrospectief. Zonder opvolging veranderen retros in klaagmomenten zonder resultaat.

Voeg elk actiepunt direct toe aan Google Tasks met een eigenaar en deadline. Of gebruik een gedeeld Sheets-document "Retro-actielog" met kolommen: Datum retro, Actiepunt, Eigenaar, Deadline, Status.

| Datum retro | Actiepunt | Eigenaar | Deadline | Status |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 14-05-2026 | CI-pijplijn versnellen | Sanne | 28-05-2026 | Bezig |
| 14-05-2026 | Daily op vast tijdstip | Omar | 19-05-2026 | Klaar |

Open de vorige retro-acties als eerste agendapunt bij de volgende retro. Zo is opvolging structureel geborgd.

## Retro-formaten varieren

Gebruik niet altijd dezelfde retro-formule. Variatie houdt het fris. Andere formaten:

- **4Ls**: Liked, Learned, Lacked, Longed for
- **Mad, Sad, Glad**: een emotioneel gerichte retro
- **Sailboat**: wind (helpt vooruit), anker (houdt tegen), zon (ideaalbeeld), rotsblok (risico's)
- **Timeline-retro**: chronologisch door de sprint of periode lopen

Elk formaat leent zich voor een Slides- of whiteboard-sjabloon dat je hergebruikt.

:::faq
### Hoe lang moet een retrospectief duren?
Voor een tweewekelijkse sprint reken je op 60 tot 90 minuten. Voor een kwartaalretrospectief op twee tot drie uur. Houd het strak en gefocust; een retro die uitloopt is meestal een teken van zwakke facilitering.

### Wat doe ik als hetzelfde probleem elke retro terugkomt?
Dat is een signaal dat het actiepunt niet concreet genoeg is of geen eigenaar heeft. Herformuleer het: maak het kleiner en specifieker, en wijs iemand aan die erover rapporteert bij de volgende retro.

### Kan een retrospectief ook schriftelijk via een formulier?
Ja. Gebruik Google Forms voor de input en Google Sheets voor de analyse. Dit werkt goed voor grote teams of wanneer een synchrone vergadering lastig is. Je verliest wat groepsdynamiek, maar wint anonimiteit en schaalbaarheid.

### Wie faciliteert de retrospectief?
Roteer de facilitatorrol door het team. Dat geeft iedereen eigenaarschap en voorkomt dat een vaste persoon steeds de mening van anderen stuurt.

### Welk hulpmiddel gebruik ik nu Jamboard weg is?
Blijf je liefst binnen Workspace, dan is Google Slides de eenvoudigste keuze. Wil je een echt whiteboard met retro-sjablonen en stemmen, gebruik dan FigJam, Lucidspark of Miro; dit zijn de officiele whiteboard-partners van Google Workspace en ze hebben allemaal een gratis instapniveau.
:::