# Differentiatie ondersteunen met Google Workspace

[[TOC]]

Geen klas is homogeen. De ene leerling vliegt door de stof, de ander heeft meer tijd en uitleg nodig. Differentiatie, het aanbieden van werk op maat, is daarom essentieel maar ook arbeidsintensief. Google Workspace maakt het haalbaar door materiaal te variëren en gericht toe te wijzen. In dit artikel laat ik zien hoe.

## Wat differentiatie vraagt

Differentiatie betekent dat je je onderwijs aanpast aan de verschillen tussen leerlingen. Dat kan op niveau, op tempo, op interesse of op de manier waarop een leerling het beste leert. De uitdaging is dat dit al snel betekent dat je meerdere versies van hetzelfde materiaal moet maken en moet bijhouden wie wat krijgt.

Precies daar helpt Workspace. Met de gerichte toewijzing in Classroom, het snel aanpassen van materiaal in Docs en Gemini, en het peilen met Forms wordt differentiëren beheersbaar in plaats van een onmogelijke opgave.

:::info title="Maatwerk hoeft niet maximaal"
Differentiatie hoeft niet te betekenen dat je voor elke leerling iets aparts maakt. Vaak volstaan drie niveaus of een paar varianten. Het doel is passend werk, niet maximaal maatwerk dat je niet kunt volhouden.
:::

## Gericht toewijzen in Classroom

De basis van differentiatie in Classroom is dat je opdrachten niet altijd aan de hele klas hoeft te geven. Je kunt een opdracht toewijzen aan specifieke leerlingen of aan een groep. Zo krijgt de ene groep een verdiepingsopdracht en de andere extra oefenstof, zonder dat de klas ziet wie wat krijgt.

Classroom kent inmiddels een aparte functie voor leerlinggroepen. Je maakt vaste groepen aan in je vak en wijst daar in één keer een opdracht aan toe, in plaats van telkens handmatig namen aan te vinken. Dat scheelt werk zodra je vaker met dezelfde indeling werkt.

:::howto title="Een opdracht op twee niveaus klaarzetten"
1. Maak een opdracht aan in Classroom.
2. Klik bij **Toewijzen aan** en kies de hele klas, een groep, of vink specifieke leerlingen aan.
3. Maak een tweede opdracht op een ander niveau voor de andere groep.
4. Wijs die toe aan de overige leerlingen.
5. Beoordeel beide opdrachten passend bij het niveau, het liefst met dezelfde leerdoelen als basis.
:::

:::tip title="Gebruik neutrale namen"
Geef gedifferentieerde opdrachten neutrale namen, dus niet **niveau 1** en **niveau 3**. Een leerling hoeft niet te weten dat hij de makkelijke versie kreeg. Noem ze bijvoorbeeld **variant A** en **variant B**, zodat het verschil discreet blijft.
:::

## Materiaal op niveau maken

Het maken van materiaal op verschillende niveaus is vaak het meeste werk. Hier helpt Gemini je enorm. Vraag het om een tekst te vereenvoudigen voor leerlingen die worstelen, of juist te verdiepen voor wie meer aankan. Wat handmatig veel tijd kost, heb je zo in een eerste versie klaar, die je daarna aanscherpt.

In de versie van Gemini in Classroom die in 2026 voor scholen beschikbaar is, kun je een bestaande tekst rechtstreeks op een ander niveau laten brengen (re-leveling) en opdrachten, quizzen en rubrics laten genereren. Behandel de uitvoer altijd als een concept: controleer de inhoud op feitelijke juistheid en op of de moeilijkheid echt klopt voor jouw groep.

Houd in de praktijk grofweg drie sporen aan:

- **Verdieping:** extra uitdaging en complexere opdrachten voor snelle leerlingen.
- **Basis:** de kernstof in de standaardvorm voor het grootste deel van de klas.
- **Ondersteuning:** vereenvoudigd materiaal met meer uitleg en kleinere stappen.

:::warn title="Gemini levert een concept, geen eindproduct"
Gegenereerd materiaal kan fouten bevatten of de stof net verkeerd inschatten. Lees elke versie na voor je hem uitdeelt en pas hem aan op jouw leerdoelen en jouw leerlingen. Plak ook geen herleidbare leerlinggegevens in een prompt.
:::

## Peilen waar leerlingen staan

Goede differentiatie begint bij weten waar je leerlingen staan. Een korte peiling met Forms aan het begin van een onderwerp laat zien wie de basis al beheerst en wie nog moet beginnen. Op basis daarvan deel je je groepen in en kies je wie welk niveau krijgt. Zo differentieer je op data in plaats van op gevoel.

Een werkbare volgorde ziet er zo uit:

1. Beginpeiling afnemen via Forms.
2. Niveaus bepalen op basis van de resultaten.
3. Groepen indelen, eventueel als vaste groep in Classroom.
4. Materiaal op niveau maken, met Gemini als startpunt.
5. Gericht toewijzen in Classroom.
6. Begeleiden tijdens het werken.
7. Opnieuw peilen en de indeling bijstellen.

De Analytics-weergave in Classroom kan helpen om te zien welke leerlingen achterblijven of juist vooruitgaan, zodat je je indeling onderbouwd kunt bijstellen in plaats van op gevoel.

## Differentiatie in tempo

Niet alle differentiatie gaat over niveau. Sommige leerlingen werken nu eenmaal sneller. Door materiaal in Classroom klaar te zetten waar leerlingen zelfstandig doorheen kunnen, geef je snelle leerlingen de ruimte om door te werken terwijl je anderen meer tijd geeft. Een gedeelde set bronnen in Drive laat iedereen op eigen tempo verder.

## Leerlingen keuze geven

Differentiatie hoeft niet altijd van jou uit te gaan. Een krachtige vorm is leerlingen zelf laten kiezen hoe ze de stof verwerken of laten zien wat ze kunnen. De een schrijft een verslag, de ander maakt een presentatie of een video. Door in Classroom meerdere opdrachtvormen aan te bieden waaruit leerlingen kiezen, sluit je aan bij hun voorkeuren en sterke kanten zonder dat jij voor elke leerling apart iets samenstelt.

Keuzevrijheid vergroot bovendien de betrokkenheid. Een leerling die mag kiezen, voelt meer eigenaarschap en zet zich vaak harder in. Wel is structuur nodig: geef heldere kaders en zorg dat elke keuzevorm op dezelfde leerdoelen en criteria wordt beoordeeld, zodat het eerlijk blijft. Met een gedeelde rubric die op elke vorm past, beoordeel je een video net zo eerlijk als een verslag.

## De grenzen bewaken

Differentiatie is waardevol, maar kan ontaarden in onhoudbare werkdruk als je het te ver doorvoert. Kies een werkbaar aantal varianten en hergebruik materiaal tussen klassen en jaren. Het doel is dat elke leerling passend werk krijgt, niet dat jij jezelf uitput met eindeloos maatwerk. Passend genoeg is beter dan perfect maatwerk dat je niet kunt volhouden.

Met Google Workspace wordt differentiatie zo haalbaar zonder dat je erin verzuipt. In het volgende artikel kijken we naar het begeleiden van projectwerk met Drive en Docs.

:::faq
### Moet ik voor elke leerling apart materiaal maken?
Nee. Vaak volstaan een paar niveaus of varianten. Passend werk is het doel, niet maximaal maatwerk dat je niet kunt bijhouden.

### Hoe wijs ik werk aan een deel van de klas toe?
In Classroom kies je bij een opdracht onder **Toewijzen aan** voor specifieke leerlingen of een groep, in plaats van de hele klas.

### Hoe maak ik snel materiaal op verschillende niveaus?
Laat Gemini een bestaande tekst vereenvoudigen of verdiepen en scherp het resultaat daarna zelf aan. Controleer altijd op juistheid voor je het uitdeelt.

### Hoe weet ik welk niveau een leerling nodig heeft?
Peil met een korte Form aan het begin van een onderwerp en deel je groepen op basis van de antwoorden in.

### Mag ik leerlinggegevens in een Gemini-prompt zetten?
Vermijd dat. Plak geen herleidbare gegevens van leerlingen in een prompt en houd je aan het privacybeleid van je school.

### Hoe houd ik differentiatie werkbaar?
Beperk het aantal varianten, hergebruik materiaal tussen klassen en jaren, en werk waar het kan met vaste groepen in Classroom.
:::