# Een budgettemplate bouwen in Google Sheets

[[TOC]]

Een budgettemplate in Google Sheets is een van de meest praktische tools die je voor je team of voor persoonlijk gebruik kunt bouwen. Je hebt geen geavanceerde kennis van Sheets nodig: een paar solide formules zijn al genoeg voor een werkend budget dat zichzelf bijwerkt zodra je een transactie invoert.

## De structuur: twee tabbladen

Een goed budget bestaat minimaal uit twee tabbladen. Het ene tabblad is voor invoer, het andere voor analyse. Door die twee gescheiden te houden, blijft je ruwe data schoon en kun je de analyse aanpassen zonder dat je per ongeluk een transactie wist.

**Tabblad 1: Transacties** (hier voer je dagelijks of wekelijks in)

- Datum
- Omschrijving
- Categorie (via een dropdown)
- Bedrag
- Type (Inkomsten of Uitgaven)

**Tabblad 2: Overzicht** (hier zie je de samenvatting)

- Per categorie: begroot versus werkelijk
- Totale inkomsten en uitgaven
- Saldo

## Transactietabblad opzetten

Begin met het transactietabblad. De belangrijkste stap is een dropdownlijst voor de categorieën, want consistente categorienamen zijn de basis voor elke formule verderop.

:::howto title="Dropdownlijst voor categorieën aanmaken"
1. Selecteer de cellen in de kolom Categorie, bijvoorbeeld `C2:C1000`.
2. Ga naar **Gegevens > Gegevensvalidatie** en klik op **Regel toevoegen**.
3. Kies bij Criteria de optie **Dropdown**.
4. Typ je categorieën, elk als een aparte optie: `Huur`, `Marketing`, `Loon`, `Software`, `Reizen`, `Overig`.
5. Klik op **Gereed**.
:::

:::warn title="Let op consistente schrijfwijze"
Als categorienamen variëren (`Huur`, `huur`, `HUUR`), tellen de formules ze als verschillende categorieën en klopt je overzicht niet. Een dropdown dwingt af dat iedereen exact dezelfde naam kiest.
:::

## Overzichtstabblad bouwen

Maak in het overzichtstabblad een tabel met deze kolommen:

| Kolom | Inhoud |
| --- | --- |
| Categorie | De naam, exact zoals in de dropdown |
| Begroot | Het bedrag dat je per categorie plant (handmatig) |
| Werkelijk | De som uit het transactietabblad (formule) |
| Verschil | `Begroot - Werkelijk` |

### De juiste formule: SOMMEN.ALS

Voor de kolom Werkelijk gebruik je **SOMMEN.ALS**. Deze functie telt bedragen op die aan meerdere voorwaarden tegelijk voldoen, in dit geval een categorie en een type. De formule voor de categorie Marketing:

```
=SOMMEN.ALS(Transacties!D:D; Transacties!C:C; "Marketing"; Transacties!E:E; "Uitgaven")
```

Dit telt alle bedragen in kolom D op waar kolom C gelijk is aan `Marketing` en kolom E gelijk is aan `Uitgaven`. Let op de volgorde: bij SOMMEN.ALS staat het optelbereik (`D:D`) altijd vooraan, gevolgd door telkens een voorwaardebereik en de bijbehorende voorwaarde.

:::tip title="Verwijs naar de categoriecel in plaats van naar tekst"
Vervang de letterlijke `"Marketing"` door een verwijzing naar de cel met de categorienaam, bijvoorbeeld `A2`. Dan kun je de formule met SOMMEN.ALS gewoon naar beneden kopiëren en past hij zich per rij aan: `=SOMMEN.ALS(Transacties!D:D; Transacties!C:C; A2; Transacties!E:E; "Uitgaven")`.
:::

## Conditionele opmaak voor overschrijdingen

Maak overschrijdingen direct zichtbaar zonder dat je hoeft te rekenen.

:::howto title="Verschil rood of groen kleuren"
1. Selecteer de kolom Verschil.
2. Ga naar **Opmaak > Conditionele opmaak**.
3. Voeg een regel toe met **Cel is kleiner dan** `0` en kies een rode achtergrond.
4. Voeg een tweede regel toe met **Cel is groter dan of gelijk aan** `0` en kies een groene achtergrond.
5. Klik op **Gereed**.
:::

Nu zie je in één oogopslag welke categorieën over hun budget heen zijn.

## Een maandoverzicht toevoegen

Wil je per maand vergelijken, voeg dan een derde tabblad toe:

- Maak een kolom per maand (Jan, Feb, Mrt, enzovoort).
- Filter op een datumbereik met SOMMEN.ALS:

```
=SOMMEN.ALS(Transacties!D:D; Transacties!A:A; ">="&DATUM(2026;1;1); Transacties!A:A; "<="&DATUM(2026;1;31))
```

Dit geeft het totaal van januari 2026. Kopieer de formule naar de andere maanden en pas alleen de twee datums aan. Gebruik de functie `DATUM(jaar; maand; dag)` zodat de vergelijking ook werkt als je spreadsheet een ander datumformaat toont.

## Sjabloon opslaan voor hergebruik

Als de structuur klaar is, bewaar je het bestand zo dat collega's er telkens een schone kopie van kunnen maken:

- Geef het een duidelijke naam, bijvoorbeeld `SJABLOON_Budget_2026`.
- Zet het in een gedeelde Drive-map met alleen-lezen-rechten, zodat niemand per ongeluk in het origineel werkt.
- Laat collega's aan het begin van elk kwartaal of jaar een kopie maken via **Bestand > Een kopie maken**.

:::faq
### Waarom werkt SUMIF of SOMMEN.ALS niet zoals verwacht?
Meestal komt dat door verschillen in de categorienamen of door spaties in cellen. Controleer of de namen in het overzicht exact overeenkomen met de dropdown en gebruik eventueel `SPATIES.WISSEN` om onzichtbare spaties weg te halen.

### Wat is het verschil tussen SOM.ALS en SOMMEN.ALS?
`SOM.ALS` telt op met één voorwaarde en zet het optelbereik achteraan. `SOMMEN.ALS` ondersteunt meerdere voorwaarden en zet het optelbereik vooraan. Voor een budget met categorie én type gebruik je daarom SOMMEN.ALS.

### Kan ik mijn budget delen zonder dat anderen mijn cijfers wijzigen?
Ja. Deel het bestand met de rechten **Kijker** of laat iedereen via **Bestand > Een kopie maken** een eigen versie aanmaken. Zo blijft jouw originele template ongewijzigd.

### Werkt deze template ook op mobiel?
Ja. De formules en conditionele opmaak werken hetzelfde in de Google Sheets-app op telefoon en tablet. Het invoeren van transacties via de dropdown gaat onderweg prima, het inrichten doe je het makkelijkst op een computer.

### Hoe voorkom ik dat formules breken als ik rijen toevoeg?
Verwijs in je formules naar hele kolommen (`D:D`, `C:C`) in plaats van naar een vast bereik zoals `D2:D100`. Dan tellen nieuwe transacties automatisch mee zonder dat je iets hoeft aan te passen.
:::